พื้นที่ดำเนินการจังหวัดเชียงใหม่

มจธ. ดำเนินงานสนับสนุนแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งมีเป้าหมายในการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารให้มีโภชนาการดี สุขภาพแข็งแรง มีความซื่อสัตย์ เสียสละ สามัคคี และเมตตาผู้อื่น มีความรู้และทักษะทั้งทางวิชาการและอาชีพที่เป็นพื้นฐานการพึ่งตนเองและพัฒนาท้องถิ่นได้ รวมทั้งหวงแหนและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ทั้งนี้ ได้ใช้การศึกษาเป็นแกนในการบูรณาการงานพัฒนาต่าง ๆ เข้าด้วยกัน

มจธ. ดำเนินงานพัฒนาครู เยาวชน และชุมชน ในศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา แม่ฟ้าหลวง (ศศช.) พื้นที่อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ให้เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงของชุมชน โดยมีผลการดำเนินงาน ปี 2556 – 2557 ดังนี้

  • การผลิตอาหารในชุมชน

1.1) การสร้างความรู้ความสามารถในการเลี้ยงไก่พื้นเมือง ให้แก่ชาวบ้าน 8 คน ทำให้สามารถเลี้ยงและผลิตไก่ได้เพียงพอต่อความต้องการใช้ไก่ในครัวเรือน เช่น นางหน่อบุ มีความรู้ความสามารถในระดับกลาง ขั้นที่ 3 คือ ทราบและวิเคราะห์สมรรถภาพการผลิตของพ่อแม่พันธุ์ที่เลี้ยง เช่น การส่องไข่เพื่อวิเคราะห์ความสมบูรณ์พันธุ์ สามารถคัดเลือกไก่ที่มีลักษณะดีเพื่อนำมาเป็นพ่อแม่พันธุ์ และสามารถถ่ายทอดความรู้ได้ ปัจจุบันมีรายได้จากการจำหน่ายไก่เฉลี่ยเดือนละ 2,574 บาท และหรือผลิตไก่ได้ปีละ 480 ตัว

1.2) การสำรวจและเก็บรวบรวมข้อมูลข้าวสายพันธุ์พื้นถิ่นในพื้นที่บ้านปิพอ ตำบลแม่ตื่น อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานด้านการพัฒนาและเพิ่มผลผลิตพืชต่อไปในอนาคต ข้าวนาสายพันธุ์พื้นถิ่นที่ชาวกะเหรี่ยงบ้านปิพอนิยมปลูกมี 3 สายพันธุ์ ได้แก่

  • บือแม้ว เมล็ดข้าวมีสีเหลือง แต่เมื่อหุงจนสุกจะมีสีขาวเมล็ดมีลักษณะใหญ่กว่าเมื่อนำมาเปรียบเทียบกับเมล็ดข้าวสายพันธุ์อื่นๆ ที่นิยมปลูกในพื้นที่บ้านปิพอ มีเปลือกบาง ลำต้นสูงประมาณ 90 – 100 เซนติเมตร
  • บือทอละ เมล็ดข้าวมีสีขาว เมล็ดข้าวเปลือกมีลักษณะเล็กยาวและเปลือกบาง ลำต้นสูงประมาณ 70 – 90 เซนติเมตรและมีใบยาว
  • บือวาจ่ก เมล็ดข้าวมีสีขาวกว่าสายพันธุ์อื่นๆ เมล็ดข้าวเปลือกมีลักษณะยาว เปลือกบางเรียบ ลำต้นสูงประมาณ 60 – 70 เซนติเมตร
  • การส่งเสริมสุขภาพและสาธารณูปโภค

2.1) การพัฒนาความสามารถของ อสม.ในการดูแลสุขภาพของชุมชน

โครงการนี้ได้นำเยาวชนในพื้นที่จำนวน 3 คน ที่มีความรู้ความสามารถในการใช้ภาษาไทยระดับดี ไปฝึกปฏิบัติ เพื่อเพิ่มทักษะในการให้คำแนะนำ การปฐมพยาบาลและการจ่ายยาในเบื้องต้น เพื่อให้เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้านสาธารณสุข ประจำอยู่ตามสถานบริการสาธารณสุข ได้แก่ ศูนย์ให้บริการด้านสาธารณสุข บ้านห้วยโค้ง ศูนย์ให้บริการด้านสาธารณสุข บ้านห้วยปูหลวง และศูนย์ให้บริการด้านสาธารณสุข บ้านยองแหละ ต.อมก๋อย อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่

ปัจจุบันเหลือผู้นำด้านสาธารณสุข 2 คน คือ นางสาวกิ่งกาญจน์ และนางสาวพิมพร คณะทำงานร่วมกับหน่วยงานด้านสาธารณสุขในพื้นที่ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยรังสิต ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ ในการหากลไกการทำงานเพื่อส่งเสริมสุขภาพอนามัยให้ชุมชนในพื้นที่ ได้ข้อสรุปในการทำงาน 3 ประเด็น คือ

(1) ยกระดับความรู้ความสามารถให้ อสม. จะนำร่องที่ตำบลแม่ตื่น

(2) การพัฒนาผู้นำการเปลี่ยนแปลง ให้มีความรู้ความสามารถเฉพาะสำหรับการให้บริการผู้ป่วยในพื้นที่ของตนเอง

(3) การส่งเสริมภาวะโภชนาการในโรงเรียน

2.2) การสำรวจองค์ความรู้และภูมิปัญญาการใช้สมุนไพร อ.อมก๋อย ในการสำรวจพบปราชญ์ชาวบ้านที่มีความรู้ความสามารถด้านการใช้สมุนไพร หมู่บ้านละ 2 คน สามารถแบ่งพืชสมุนไพรออกตามการใช้ของกลุ่มชาติพันธุ์ ใน 6 ตำบล 9 หมู่บ้าน พบพืชสมุนไพรกว่า   162 ชนิด ทั้งหมดมีสรรพคุณในการรักษาโรคทั้งภายในและภายนอก นอกจากนี้ได้รวบรวมความเชื่อเกี่ยวกับการใช้พืชสมุนไพรของแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ไว้ด้วย

  • อาชีพเชิงเกษตรและวิศวกรรม

3.1) การสร้างความสามารถผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้านช่าง มีจำนวน 2 รุ่น รุ่นละ 2 คน ซึ่งแต่ละคนจะเข้าอบรมฝึกฝนให้มีความรู้ ความสามารถในการตรวจสอบแก้ไขและติดตั้งระบบโซล่าเซลล์/พลังงานน้ำขนาดเล็ก, ไฟฟ้าในอาคาร, ซ่อมอินเวอร์เตอร์,วิทยุ, เครื่องเล่น VCD   และยังสามารถเป็นวิทยากรให้กับช่างรุ่นต่อไปได้

  • พลังงานทดแทน

4.1) การปรับปรุง ซ่อมแซมระบบไฟฟ้าพลังงานน้ำขนาดเล็กของศศช.ทะโกรเด เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบให้สามารถใช้พลังงานไฟฟ้าเพียงพอต่อการเรียนการสอน

4.2) การติดตั้งระบบไฟฟ้าในอาคารมีดังนี้

  1. ศศช.ยองแหละ ทีมงานของมจธ.ได้ทำการติดตั้งระบบไฟฟ้าภายในอาคารใช้สายไฟฟ้าชนิด THW ร้อยสายในท่อ PVC เดินสายส่งโดยใช้ลูกถ้วยเดินสายภายนอกอาคาร ระบบจะใช้งานร่วมกับระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาด 1.5 kW โดยเดินวงจรไฟฟ้า 3 ส่วนด้วยกัน คือ อาคารเรียน อาคารโรงอาหาร และห้องน้ำ
  2. ติดตั้งระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ที่วังเด็กและเยาวชน บ้านแม่โขง เพื่อให้มีแสงสว่างใช้ในเวลากลางคืน สามารถใช้เครื่องเล่นCD เพื่อการเรียนรู้
  3. ปรับปรุงติดตั้งระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ศศช.บ้านห้วยโป่งเพื่อให้ ศศช.มีพลังไฟฟ้าสำหรับกิจกรรมการเรียนการสอน 1,000 วัตต์ต่อชั่วโมงต่อวัน และอบรมผู้ใช้งานระบบให้มีความรู้ และทักษะในการซ่อมบำรุงระบบไฟฟ้าเบื้องต้นได้
  4. การติดตั้งระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์สถานบริการสาธารณสุขชุมชน (สสช.) หมู่บ้านยองแหละ โดยได้รับงบประมาณจากมูลนิธิอายิโน๊ะโม๊ะโต๊ะ ให้ติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาดพิกัดผลิตกำลังไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์สูงสุด 780 วัตต์ หรือ สามารถผลิตกำลังไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์สูงสุดได้ ประมาณ 3,120 วัตต์-ชั่วโมง/วัน ในกรณีที่ระบบฯไม่ได้รับพลังงานจากแสงอาทิตย์ก็สามารถใช้งานจากระบบได้ประมาณ 2 วัน ๆละประมาณ 1,500 วัตต์-ชั่วโมง/วัน แล้วทำการติดตั้งระบบไฟฟ้าภายในอาคารเพื่อใช้ในกิจกรรมต่างๆภายในศูนย์ เช่น แช่วัคซีน ตรวจสุขภาพ เป็นต้น
  5. การปรับปรุงติดตั้งระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ศศช.บ้านปิพอ

ทีมงานของ มจธ. ได้ปรับปรุงและติดตั้งระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่ ศศช.บ้านปิพอให้สามารถจ่ายภาระโหลดทางไฟฟ้าได้ 1,000 วัตต์ต่อชั่วโมงต่อวัน และอบรมผู้ที่ใช้งานระบบให้สามารถดูแล ซ่อมบำรุงรักษา ระบบไฟฟ้าดังกล่าวจำนวน 1 คน

  • ภาษาไทยและวัฒนธรรมท้องถิ่น มจธ. ได้พัฒนาความสามารถครูในการจัดการเรียนการสอนผ่านกระบวนการวิจัย จำนวน 14 ศศช. ครู 15 คน โดย
    • จัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะของครูด้านการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการหลักสูตร กศน. และสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น เน้นทักษะการรู้หนังสือ 4 ด้าน อันได้แก่ สื่อสารภาษาไทย คณิตศาสตร์พื้นฐาน วิทยาศาสตร์พื้นฐาน และทักษะการคิด   ผ่านการเรียนหนังสือแบบบูรณาการ กับทักษะ การทำงานและการดำรงชีวิต
    • ให้คำปรึกษาครูในการพัฒนาหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการเพื่อการรู้หนังสือผ่านการพัฒนาอาชีพสำหรับคนในชุมชน และผู้ที่ทำงานด้านส่งเสริมสุขภาพ เช่น อสม. โดยให้เกิดผลคู่ขนานทั้งในการพัฒนาอาชีพและการรู้หนังสือ
    • ศึกษาและส่งเสริมงานวิจัยของ กศน.อมก๋อย ในการส่งเสริมการรู้หนังสือ
news_53
news_51